Chardonnay: alles over een van de beroemdste witte druiven ter wereld

Chardonnay is een van de bekendste witte druivenrassen ter wereld. Van strak en fris tot vol, romig en krachtig: weinig druiven kunnen zoveel verschillende stijlen wijn voortbrengen. Chardonnay staat aan de basis van beroemde witte Bourgognes, speelt een belangrijke rol in Champagne en wordt tegenwoordig vrijwel overal ter wereld aangeplant.

Maar hoe kan het dat de ene Chardonnay fris en mineraal smaakt, terwijl een andere juist vol, boterig en rijk is? Het antwoord ligt in de bijzondere eigenschap van deze druif om klimaat, bodem én de keuzes van de wijnmaker duidelijk terug te laten komen in het glas.

Waar komt Chardonnay vandaan?

De oorsprong van Chardonnay ligt in Bourgogne in Frankrijk. DNA-onderzoek heeft aangetoond dat Chardonnay een natuurlijke kruising is tussen Pinot Noir en de oude witte druif Gouais Blanc.

De naam wordt vaak in verband gebracht met het dorp Chardonnay in de Mâconnais, in het zuiden van Bourgogne. Vanuit Bourgogne verspreidde de druif zich uiteindelijk over vrijwel de gehele wijnwereld.

Tegenwoordig vinden we Chardonnay onder andere in Frankrijk, Italië, Duitsland, de Verenigde Staten, Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika en Chili.

Toch blijft Bourgogne voor veel wijnliefhebbers de klassieke referentie.

Hoe smaakt Chardonnay?

Dat is bij Chardonnay een verrassend lastige vraag.

Chardonnay heeft namelijk geen uitgesproken aromatisch karakter zoals bijvoorbeeld Sauvignon Blanc of Gewürztraminer. Daardoor worden de uiteindelijke smaak en stijl sterk bepaald door de plek waar de druiven groeien en door de manier waarop de wijn wordt gemaakt.

In een koel klimaat kan Chardonnay aroma's geven van groene appel, citrus en fris steenfruit. De wijnen hebben doorgaans meer frisheid en een strakkere structuur.

In warmere gebieden worden de druiven rijper. Dan komen aroma's van perzik, meloen, ananas en ander tropisch fruit eerder naar voren en kan de wijn voller en zachter worden.

Daar komt vervolgens de invloed van de wijnmaker nog bij.

En precies daar wordt Chardonnay echt interessant.

Waarom smaakt sommige Chardonnay naar boter?

Een romige of boterachtige Chardonnay heeft die smaak niet omdat er daadwerkelijk boter aan de wijn wordt toegevoegd.

De wijnmaker kan na de alcoholische vergisting kiezen voor een proces dat malolactische omzetting wordt genoemd. Hierbij wordt het scherpere appelzuur omgezet in zachter melkzuur.

Dat maakt de wijn ronder en zachter en kan aroma's geven die aan boter doen denken.

Niet iedere Chardonnay ondergaat deze omzetting volledig. Een wijnmaker kan er juist voor kiezen de frisse zuren zoveel mogelijk te behouden.

Daarom kan Chardonnay zowel strak en fris als heerlijk romig zijn.

Chardonnay en houtrijping

Ook hout heeft grote invloed op Chardonnay.

Wanneer een Chardonnay wordt vergist of opgevoed in eikenhouten vaten, kunnen aroma's ontstaan van bijvoorbeeld vanille, toast en specerijen. Hoe duidelijk je het hout proeft, hangt onder andere af van het formaat en de leeftijd van het vat en hoeveel nieuw hout de wijnmaker gebruikt.

Een krachtige Chardonnay met houtrijping kan daardoor vol, rijk en romig smaken.

Maar Chardonnay hoeft helemaal geen hout te krijgen.

Een wijn die voornamelijk in roestvrijstalen tanks wordt gemaakt, kan juist heel fris, zuiver en fruitig zijn.

Het idee dat iedere Chardonnay zwaar en houtgerijpt is, klopt dus absoluut niet.

Chardonnay uit Bourgogne

Wie Chardonnay echt wil leren kennen, komt al snel in Bourgogne terecht.

Hier laat de druif bijzonder goed zien hoeveel verschil terroir kan maken. In Bourgogne vinden we beroemde Chardonnaygebieden als Chablis, Meursault, Puligny-Montrachet, Chassagne-Montrachet, Rully, Pouilly-Fuissé en Saint-Véran.

En toch smaken de wijnen uit deze gebieden bepaald niet hetzelfde.

Chablis

Chablis ligt in het noorden van Bourgogne en heeft een relatief koel klimaat. Chardonnay geeft hier doorgaans droge, frisse en strak opgebouwde wijnen.

Citrus, groene appel en een stenig karakter kunnen duidelijk naar voren komen. Houtrijping speelt bij veel Chablis een kleinere rol dan bij Chardonnay uit verschillende andere delen van Bourgogne.

Côte de Beaune

Verder naar het zuiden vinden we beroemde dorpen als Meursault, Puligny-Montrachet en Chassagne-Montrachet.

Hier kan Chardonnay veel meer rijkdom en diepgang krijgen. Vergisting en rijping op eikenhout komen regelmatig voor. De beste wijnen combineren rijp fruit, structuur, frisse zuren en een enorme complexiteit.

Hier worden enkele van de beroemdste en meest kostbare droge witte wijnen ter wereld gemaakt.

Mâconnais

Nog verder naar het zuiden ligt de Mâconnais.

Bekende namen zijn Pouilly-Fuissé en Saint-Véran. Door het warmere klimaat is het fruit vaak wat rijper en de wijn iets ronder van karakter.

Voor wijnliefhebbers die van Chardonnay houden, is de Mâconnais bijzonder interessant. Er zijn prachtige wijnen te vinden die veel Bourgondisch karakter bieden zonder direct de prijzen van de beroemdste dorpen uit de Côte de Beaune.

Chardonnay in Champagne

Chardonnay is niet alleen belangrijk voor stille witte wijn. De druif is ook een van de drie belangrijkste druivenrassen van Champagne, naast Pinot Noir en Meunier.

Vooral in de Côte des Blancs speelt Chardonnay een hoofdrol. De kalkrijke bodems en het koele klimaat zijn hier zeer geschikt voor de druif.

Chardonnay kan Champagne frisheid, finesse en citrusachtige en florale aroma's geven. Bovendien kunnen goede Champagnes op basis van Chardonnay bijzonder mooi ouderen.

Op een fles Champagne kom je soms de term Blanc de Blancs tegen. Deze term betekent letterlijk 'wit van wit' en wordt in Champagne doorgaans gebruikt voor een witte Champagne gemaakt van witte druiven. Chardonnay speelt hierin veruit de belangrijkste rol.

Chardonnay buiten Frankrijk

Het succes van Chardonnay bleef niet beperkt tot Frankrijk.

In Californië vinden we bijvoorbeeld beroemde, vaak rijkere stijlen. Rijp fruit, houtrijping en malolactische omzetting kunnen zorgen voor volle Chardonnay met aroma's van tropisch fruit, vanille, toast en boter.

Ook Australië heeft een lange geschiedenis met Chardonnay. Waar de stijl vroeger vaak behoorlijk rijk was, maken veel producenten tegenwoordig juist frissere en verfijndere wijnen.

Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika en Chili produceren eveneens uitstekende Chardonnay. Zelfs in Duitsland wordt de druif steeds belangrijker.

Dat wereldwijde succes heeft een eenvoudige reden: Chardonnay past zich bijzonder goed aan verschillende klimaten en bodems aan.

Chardonnay zonder hout of met hout?

Wie zegt niet van Chardonnay te houden, heeft misschien vooral nog niet de juiste stijl gevonden.

Houd je van frisse witte wijn? Kies dan bijvoorbeeld een Chardonnay uit een koeler klimaat of een wijn die zonder duidelijke houtrijping is gemaakt. Denk aan frisse stijlen uit Chablis.

Houd je juist van een vollere witte wijn? Dan kan een houtgerijpte Chardonnay heel interessant zijn. Denk bijvoorbeeld aan rijkere witte Bourgogne of bepaalde Chardonnay uit Californië.

Er zit een enorme wereld tussen deze twee uitersten.

Daarom kijken wij bij het adviseren van Chardonnay niet alleen naar de druif, maar vooral naar waar de wijn vandaan komt en hoe hij is gemaakt.

Wat eet je bij Chardonnay?

Omdat Chardonnay zoveel verschillende stijlen kent, is het een bijzonder veelzijdige druif aan tafel.

Een frisse Chardonnay zonder houtrijping past mooi bij oesters, schaal- en schelpdieren, sushi, salades en lichte visgerechten.

Een iets rijkere Chardonnay is heerlijk bij gebakken vis, zalm, gevogelte en romige pasta's.

Krachtige Chardonnay met houtrijping kan juist goed samengaan met kreeft, coquilles, kip uit de oven, kalfsvlees, romige sauzen en verschillende rijpere kazen.

De belangrijkste regel is eenvoudig: hoe krachtiger de wijn, hoe krachtiger het gerecht mag zijn.

Is Chardonnay altijd droog?

De meeste Chardonnay die je in Nederland tegenkomt is droog.

Dat betekent echter niet dat iedere Chardonnay hetzelfde smaakt. Een volle, rijpe Chardonnay kan door zijn fruit en zachte structuur soms bijna zoet overkomen, terwijl er nauwelijks restsuiker aanwezig is.

Een frisse Chablis kan daarentegen veel strakker en droger aanvoelen.

Ook hier blijkt dus weer hoe belangrijk klimaat en wijnbereiding zijn.

Waarom is Chardonnay zo populair?

Chardonnay heeft iets bijzonders: de druif kan zowel een toegankelijke alledaagse wijn als een van de grootste witte wijnen ter wereld opleveren.

Hij voelt zich thuis in verschillende klimaten, reageert goed op verschillende manieren van wijnmaken en kan prachtig rijpen.

Voor wijnmakers biedt Chardonnay daardoor enorm veel mogelijkheden. Voor wijnliefhebbers misschien nog wel meer.

Welke Chardonnay past bij jou?

Wie Chardonnay alleen kent als een volle, boterige witte wijn doet de druif tekort.

Proef eens een frisse Chablis naast een rijkere witte Bourgogne of een zonnige Chardonnay uit de Nieuwe Wereld. De verschillen kunnen enorm zijn, terwijl alle wijnen van dezelfde druif zijn gemaakt.

Dat is voor ons precies wat Chardonnay zo interessant maakt.

Bij Wijnhandel Schaapveld helpen we je daarom graag om niet zomaar een Chardonnay te kiezen, maar een stijl die aansluit bij wat jij lekker vindt. Fris en strak, elegant en verfijnd of juist vol en romig: binnen Chardonnay is er verrassend veel te ontdekken.

Je kunt bijvoorbeeld eindigen met:

Benieuwd naar ons assortiment Chardonnay? Bekijk hier onze selectie: Bekijk alle Chardonnay-wijnen